#07 | Abruzzo, Herculaneum en trulli

Route: Passignano-sul-Trasimeno – Opi – Pontecagnano – Alberobello

Alweer een week geleden schreef ik de vorige blog. Een afwisselende week was het, met twee kanjers van bezienswaardigheden, een rustige boscamping en een drukke strandcamping.

Van het Lago Trasimeno rijden we naar de provincie Abruzzo, waar we een mooie plek vinden in het Nationaal Park ‘Abruzzo, Lazio e Molise’ bij het plaatsje Opi. Camping Il Vecchio Molino is groot, ligt tussen de bergen op bijna 1100 meter hoogte en bestaat uit drie grasvelden met zeer ruime plekken. Het is er niet druk – van de 300 plaatsen zijn er nog geen tien bezet – waardoor we een heerlijk gevoel van ruimte ervaren. Zo groen hebben we een Italiaanse camping nog niet gezien. De bergen lopen evenwijdig aan de baan van de zon, dus we zitten van ’s ochtends tot ’s avonds lekker in de zon – of in de schaduw van de vele bomen.

Opi beerwaarschuwing
Waarschuwingen langs de weg om langzaam te rijden omwille van de beren
Opi camper
Jens rijdt ons wel even naar de campingplek toe
Opi camping
Heerlijk spelen op de ruime groene camping
Wandelen in de bergen

Vlakbij de camping bevindt zich de ingang van de Val Fondillo, een vallei waarvandaan je mooie dagwandelingen kunt maken de omliggende bergen in. Je kunt daar herten, reeën, gemzen en zelfs een zeldzame berensoort – de bruine Marsicano beer – tegenkomen. Wij houden het bescheiden; in totaal lopen we drie kilometer maar komen daarmee wel bij een prachtig riviertje waar het uitstekend spelen met stenen is – voor kleine én grote jongens. Jens loopt bijna alles zelf, waarmee hij officieel zijn eerste wandeling heeft gemaakt. Het enige ‘wild’ dat wij tegenkomen, zijn koeien.

Opi wandelen
Wandelen in Val Fondillo
Opi wandelbordjes
Jens weet de weg
Opi riviertje
Helder riviertje doet dienst als pauze- en speelplek

Deze dag, 2 juni, is voor de Italianen een feestdag: ze vieren het ‘Festa della Repubblica’. Op 2 en 3 juni 1946 kon de bevolking – na de val van het fascisme – middels een referendum voor de staatsvorm kiezen: een monarchie of een republiek. De dag van de Republiek is sindsdien een jaarlijkse vrije dag. Wij merken dat aan alle Italiaanse families die hier komen picknicken en wandelen. Ook de camping is ’s avonds aanmerkelijk drukker geworden met gezinnen die van hun lange weekend genieten. Dat gaat in deze omgeving ongetwijfeld lukken. Léon bekijkt er iets meer van wanneer hij een fietstocht maakt langs Lago Barrea. Hij ziet een prachtig meer en mooie kleine bergdorpjes, die ik ook zie als we de volgende dag door rijden naar het zuiden.

Opgravingen van Herculaneum

Ons doel was op voorhand om Pompeï te bezoeken, het welbekende dorp dat in 79 na Chr. door een uitbarsting van de vulkaan Vesuvius werd bedolven onder een laag as en puimsteen, en daardoor uitstekend bewaard is gebleven. Gaandeweg lees ik wat meer en krijgen we van mensen die er eerder zijn geweest tips over Herculaneum. Het zou kleiner zijn en in nog veel betere staat dan Pompeï. Aangezien het voor ons met Jens niet leuk is om beide te bezoeken besluiten we voor Herculaneum te kiezen. Dat blijkt een goede beslissing. Voor de geïnteresseerden geef ik een kleine uitleg over het verschil tussen de twee:

Pompeï werd langzaam bedolven onder een laag van as en puimsteen, waardoor de bewoners een afschuwelijke trage dood vonden. Herculaneum (of Ercolano in het Italiaans) kreeg een dikke laag vloeibaar gesteente over zich heen die met enorm hoge temperaturen gepaard ging. De inwoners stierven daardoor onmiddellijk, op een manier die niet minder gruwelijk was dan in Pompeï. Door de gestolde laag steen die de stad tot een hoogte van wel 16 meter bedekte, bleef deze plaats veel beter bewaard. Zelfs bovenverdiepingen zijn intact gebleven, zodat onderzoekers een unieke kijk kregen op kamervolumes en bouwtechnieken uit die tijd.

Bronnen: een artikel over de docu Investigating Herculaneum en het gidsje dat je bij de opgravingen mag meenemen.

Het is lunchtijd als we het parkeerterrein van Herculaneum op rijden. Dat is hier uitstekend geregeld: de auto’s gaan ondergronds en voor de campers en bussen is er een terrein op straatniveau. Voor €5 per uur staan wij hier vlakbij de ingang van de opgravingen. Als we de broodjes op hebben gaan we eens rustig aan naar buiten en kopen we twee kaartjes – Jens mag gratis naar binnen. Het is heet vandaag, maar Jens lijkt het niet te deren. Hij drentelt vrolijk met ons mee, trapjes op en trapjes af, en vraagt niet een keer om getild te worden. Wel krijgt hij een paar keer streng ‘NEE!’ te horen wanneer hij bijvoorbeeld een flinke steen in een 2000 jaar oude pot dreigt te smijten – maar dat accepteert hij wonderwel.

Ercolano pot
Een grote voorraadpot – pas ik daar in?
Ercolano wandversiering
Nagenoeg intacte wandversiering
Ercolano gebouw
Een sportcomplex in Herculaneum – erboven hangt de was aan het balkon
Boothuizen vol skeletten

Herculaneum was ten tijde van de uitbarsting een welvarende kustplaats – de vulkaanuitbarsting heeft gezorgd voor 400 meter extra aan land – en had dan ook boothuizen aan de zee. Daar zochten veel mensen een veilig heenkomen toen ze van verre de Vesuvius zagen uitbarsten. Helaas hadden ze geen schijn van kans en vonden ze door de hitte van honderden graden Celsius een onmiddellijke dood. De skeletten liggen nog steeds in de boothuizen zoals ze gevonden zijn in de jaren ’80 van de vorige eeuw – een zeer aangrijpend en indrukwekkend beeld. Direct naast de opgravingen staan moderne flats en zie je de was op het balkon hangen. Het is een vreemde gedachte dat daar onder de grond zich nog ongeveer driekwart van het oude Herculaneum bevindt; naar schatting is slechts een kwart uitgegraven. Wat wel te zien is, geeft echter een bijzonder goed beeld van een stadje aan het begin van onze jaartelling, in de hoogtijdagen van het Romeinse Keizerrijk.

Ercolano boothuis
Een boothuis vol skeletten
Ercolano thermopolium
De bar van een café/restaurant
Ercolano overview
Herculaneum met op de achtergrond flats en de Vesuvius
Fietsen aan zee

Voor de afwisseling hebben we een camping aan zee uitgekozen, op een uur rijden van Herculaneum: Lido di Salerno in de plaats Pontecagnano. Voor Italiaanse begrippen is deze camping klein en gemoedelijk maar afgezien van de locatie is het de minste van de  reis tot nu toe. Geen groen te bekennen hier, de plaatsen zijn zo klein dat je in de schaduw van de camper van je buren zit, alleen maar asfalt en grint op de grond en op fietsafstand geen winkels of restaurants. Als we ’s nachts wakker liggen van de zaterdagse uitgaansgeluiden in de omliggende resorts weten we het helemaal zeker. Maar: er is een eigen strandopgang, het zand is prettig en de zee is fris maar helemaal niet koud. Voor een dagje aan het strand is deze camping dus heel geschikt, en dat is dan ook de enige reden waarom we hier twee nachten blijven.

Toch zullen we ons deze camping voor altijd herinneren. Dit is de plek waar Jens opeens zegt: “Papa, ik wil zonder zijwieltjes fietsen”. Dat zei hij wel eens eerder, maar vandaag gebeurt het zomaar: hij rijdt weg, een beetje wiebelig nog, maar al snel fietst hij rondjes over de camping alsof hij nooit anders gedaan heeft. Léon en ik glommen al van het zweet op deze hete plek, maar nu ook van trots!

Salerno water halen
Water halen voor de slotgracht
Salerno frisbee
Frisbeeën lukt al aardig
Salerno fietsen
Jens fietst!
Sprookjesdorp

Van Salerno rijden we verder het zuiden in. Het landschap wordt droger en minder uitbundig groen en de wegen slechter. Veel wegwerkzaamheden zorgen voor een traag reistempo. We zien hopen afval langs de wegen liggen – een duidelijk verschil met het meer welvarende midden en noorden van het land.

Langzaam maar zeker naderen we de regio van de trulli. Enkelvoud trullo; een typisch huisje dat de landarbeiders hier vanaf halverwege de 16e eeuw begonnen te bouwen.

Het plaatsje Alberobello in de provincie Puglia is het absolute centrum van de trulli, waar nog zo’n 1500 van deze huisjes staan en ook bewoond worden. Al tientallen kilometers voordat we bij Alberobello aankomen zien we zo nu en dan enkelen in het landschap opdoemen. Het verhaal erachter is dat de landarbeiders de ronde huisjes van wit kalksteen met puntdaken van op elkaar gestapelde stenen bouwden naar het voorbeeld van de hutjes die al jaren in de olijfboomgaarden werden gebouwd. Zonder cement; zodat ze ook weer snel afgebroken konden worden om zo te genieten van belastingvoordelen. Het was gebruikelijk om op het dak primitieve, christelijke of magische symbolen aan te brengen, die allemaal hun eigen betekenis hadden. Wie meer wil weten kan verder lezen op Orpheus kijkt om, een even interessante als toegankelijke site over Rome en de Oudheid.

Tot in de jaren ’20 van de vorige eeuw werden er nog nieuwe trulli gebouwd. Nu staan ze op de UNESCO Werelderfgoedlijst en zijn ze dé toeristische attractie van Puglia geworden. Dat is niet verwonderlijk; de rijen en rijen kleine ronde huisjes met delicate spitsen op de puntdaken doen schattig en sprookjesachtig aan – dit zie je nergens anders. Wij fietsen met z’n drieën vanaf camping ‘Bosco Selva’ naar de ‘trulli-zone’ van Alberobello, slechts een kilometer ver maar flink bergaf.

We beginnen bij de in trulli-stijl gebouwde kerk Sant’ Antonio, waar we de hoek om rijden en vanuit het niets midden tussen de toeristen staan. Hier begint ook het voetgangersgebied dus we parkeren de fietsen en gaan te voet verder. We zijn nu in de wijk Monti, waar de trulli merendeels ingericht zijn als souvenirwinkeltjes, wijnbars en restaurantjes. De meesten zijn opgesierd met frisse witte en roze bloemen, wat het allemaal extra snoezig maakt.

Trulli kerk
Chiesa di Sant’ Antonio
Trulli kindjes
Groen staat de trulli ook goed
Trulli uitzicht
Zicht op de honderden puntdaken en een pottenbakkerij

Als we de wijk Monti uitkomen en door de Largo Martellotta lopen, het centrum van Alberobello, zien we overal nog roze versieringen vanwege de Giro d’Italia die hier in mei doorheen kwam. Een leuke herinnering aan de winst van Tom Dumoulin. We steken over en bereiken over de Via Brigata Regina de wijk Aia Piccola, waar bordjes naar uitzichtpunten wijzen. Een fraai zicht op de vele grijze puntdaken in Monti is het resultaat, prachtig. In Aia Piccola worden de trulli nog gewoon als woonhuizen gebruikt. Niks verfraaiing, tierelantijnen of souvenirshops: hier zie je ze in hun puurste vorm.

Vergeetachtige trulli – eeh, troela

Maar hoe mooi het ook is – zoals met alles is het ook een keertje genoeg. We zoeken een terrasje op en bestellen een lekker broodje. Dan nog even op de fiets naar een supermarkt zodat we ’s avonds eten kunnen koken in de camper. Dat ging nog bijna mis, want het schiet niet op als je de spaghetti vergeet. Gelukkig hadden we meerdere opties. ’s Avonds maak ik van de nood een deugd; ik trek mijn hardloopkleding aan en ren twee kilometer bergafwaarts naar de supermarkt. De terugweg wandel ik dwars door het dorp, dus zie ik nogmaals de trulli, nu bij de invallende schemering. Een bonus om twee redenen: de toeristenstroom is meer dan gehalveerd en het schemerlicht maakt alles een beetje magisch.

Trulli jens loopt
Jens is nieuwsgierig
Trulli rijtje fiets
De meest gefotografeerde trulli – ’s avonds bijna zonder toeristen
Trulli oud
Een oude trullo tussen de olijfbomen bij maanlicht

We doen nog een dagje rustig aan op de fijne kleine rustige boscamping. Jens kan lekker spelen en fietsen, Léon verkent de omgeving op de racefiets en ik schrijf deze blog. We hebben een spannende dag voor de boeg; donderdagmiddag schepen we in op de Superfast II, die ons – super snel? – van Bari naar Igoumenitsa in Griekenland zal varen. Overnachten kan aan boord in de camper, inclusief stroomaansluiting. Dat klinkt ideaal en is het volgens velen die ons voorgingen ook echt. We zijn heel benieuwd hoe het gaat bevallen.

2 comments

  1. Als echte Italië fan weer leuk om te lezen, jammer dat je Italië nu gaat verlaten 😀. Vorig jaar ook in Alberobello geweest. Erruuug toeristisch, zeker in het hoogseizoen. Unesco, dus we struikelden over de Aziaten en Amerikanen. Maar, leuk om gezien te hebben. Dit jaar staat omgeving Napels op het programma dus zeker ook Herculaneum. Leuk om al vastbeten voorproefje van jullie te krijgen. “Zonder zijwieltjes” 👍. Volgend jaar een fietsvakantie 😂

    Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s